Kazachstańska wyprawa pokazała, że kultura, język i muzyka nie są jedynie formami ekspresji, lecz narzędziami przetrwania i odbudowy wspólnoty. Była to podróż wymagająca uważności i pokory, ale jednocześnie potwierdzająca, że nawet w najbardziej oddalonych geograficznie miejscach relacje oparte na pamięci i sztuce mogą stać się fundamentem realnej, długofalowej współpracy.
Ważnym artystycznym i symbolicznym gestem było również nagranie krótkiego recitalu (trąbka, skrzypce, śpiew) w polskim kościele w Kamyszence – miejscu, które od dekad pełni funkcję nie tylko religijną, lecz także kulturotwórczą i wspólnotową.
Podczas wyprawy doszło także do nawiązania kontaktów z zespołami wykonującymi tradycyjną muzykę mniejszości narodowych w Kazachstanie, co otworzyło przestrzeń do przyszłych projektów międzykulturowych, wykraczających poza jedną tożsamość narodową. Spotkania z prezesami polonijnych stowarzyszeń w Kokszetawie i Karagandzie dopełniły obrazu złożonej, rozproszonej, ale bardzo aktywnej sieci polonijnej w tym kraju.
Równolegle prowadzona była praca badawcza, obejmująca nagrania rozmów z potomkami Polaków, Niemców i Ukraińców zesłanych do Kazachstanu w 1936 roku i później. Te świadectwa – często po raz pierwszy rejestrowane – stały się bezcennym materiałem dokumentującym pamięć zbiorową i indywidualne losy ludzi, dla których Kazachstan stał się nową, choć nigdy w pełni wybraną ojczyzną.
Istotnym elementem wyprawy był staż w Domu Polskim w Pierwomajce, który pozwolił na bezpośrednie wejście w codzienność lokalnej społeczności. To właśnie tam nawiązane zostały pierwsze relacje z Polonią, które szybko przerodziły się w warsztaty i wspólne działania muzyczne oraz edukacyjne. Spotkania te miały charakter bardzo osobisty – rozmowy często dotykały rodzinnych historii zesłań, pamięci o utraconych miejscach i prób odnalezienia własnej tożsamości w wielokulturowej przestrzeni Kazachstanu.
Jednym z ważniejszych wydarzeń był koncert w Domu Polskim w Pierwomajce, zorganizowany dla Polonii z okolicznych wsi. Muzyka stała się w tym kontekście językiem wspólnym – zrozumiałym ponad różnicami pokoleniowymi i doświadczeniami życiowymi. Dla wielu słuchaczy był to moment głęboko emocjonalny, przywołujący wspomnienia rodzinnych domów i opowieści przekazywanych przez dziadków.
Podczas pobytu nawiązana została również współpraca ze Stowarzyszeniem Polonijnym regionu Astrachańskiego oraz jego prezeską, Rusłaną Śniegórską. Kontakty te otworzyły perspektywę dalszych działań obejmujących nie tylko Kazachstan, lecz szerszy obszar postradziecki, w którym funkcjonują liczne społeczności polskiego pochodzenia.
Duży nacisk położony został na działania edukacyjne. Przeprowadzone zostały warsztaty języka polskiego dla dzieci polonijnych pochodzących z Pierwomajki, Łozowoje i Kamyszenki. Zajęcia te pokazały, jak istotną rolę odgrywa język w budowaniu poczucia przynależności – nawet wtedy, gdy Polska istnieje głównie jako opowieść i symbol.
Szczególnym momentem wyprawy było uczestnictwo w XIII Festiwalu „Śpiewająca Polonia” w Kokczetawie. W ramach festiwalu Justyna Miguła wykonała polskie pieśni, a Piotr Damasiewicz zaprezentował recital fortepianowy, wpisując się w wielogłosową narrację polonijnej kultury rozproszonej, ale wciąż żywej. Wydarzenie to stało się okazją do spotkań z liderami środowisk polonijnych oraz artystami z różnych regionów kraju.
Na styku pamięci i języka. Kazachstańska podróż ku wspólnocie
W dniach 12–22 maja Kazachstan stał się kolejnym etapem naszej wspólnej drogi badawczo-artystycznej. W wyprawie ponownie uczestniczyli Piotr Damasiewicz – muzyk, kompozytor i podróżnik oraz Justyna Miguła – muzyk, językoznawczyni i podróżniczka. Tym razem celem nie była jedynie obserwacja lokalnej kultury, lecz przede wszystkim spotkanie z Polonią kazachstańską – wspólnotą, której historia, język i pamięć zostały ukształtowane przez doświadczenie przymusowych przesiedleń i życia daleko od kraju przodków.
Pierwsze dni pobytu upłynęły w Astanie, gdzie doszło do spotkania z Julią Spiryndową, odpowiedzialną za projekty kulturalne w Stowarzyszeniu „Polacy”. Rozmowy dotyczyły aktualnej kondycji polskich inicjatyw kulturalnych w Kazachstanie, ich znaczenia dla podtrzymywania tożsamości narodowej oraz potencjału międzynarodowej współpracy artystycznej. Już na tym etapie było jasne, że działalność polonijna w tym kraju opiera się głównie na oddolnym zaangażowaniu i głębokim poczuciu odpowiedzialności za przekazywanie języka i tradycji kolejnym pokoleniom.
WSPARCIE
OBSERWUJ NAS
LISTENING AND SOUNDING FOUNDATION 2024
LISTENING AND SOUNDING
FUNDACJA
FUNDACJA LISTENING AND SOUNDING 2024
COOKIE
POLITYKA PRYWATNOŚCI
OBSERWUJ NAS
FUNDACJA
LISTENING AND SOUNDING